RankingKont - logo serwisu
ikona kalendarza
17/02/2023

Anonimowe Konto Bankowe - czy można takie założyć?

W dobie powszechnego dostępu do sieci oraz powracających doniesień o epizodach przekazywania danych osobowych nieuprawnionym podmiotom1 prywatność w Internecie staje się dobrem luksusowym. Z drugiej strony wykonywanie przelewów z wykorzystaniem bankowości elektronicznej jest jednak doskonałym ułatwieniem codziennego życia. Czy możliwe jest więc założenie anonimowego konta bankowego?
ikona - strzałka w doł
Ciąg dalszy artykułu znajdziesz pod reklamą
kategorie miniaturka
baner prezentujący zimową ofertę Millennium Banku z możliwością zyskania 500 zł w promocji - wersja na urządzeniea stacjonarne
baner prezentujący zimową ofertę Millennium Banku z możliwością zyskania 500 zł w promocji - wersja mobilna
anonimowe konto bankowe
ikona - podsumowanie
Najważniejsze Informacje:
  • Anonimowe konto bankowe w założeniu ma uniemożliwić identyfikację jego posiadacza. Obowiązujące w Polsce przepisy wykluczają taką możliwość.
  • Zwiększoną ochronę przed ujawnieniem tożsamości oferują takie rozwiązania jak kryptowaluty lub bankowość offshore. To jednak ryzykowne sposoby na lokowanie pieniędzy.
  • Obecnie rządy większości państw dążą do wyeliminowania anonimowego obrotu środkami. Próba zachowania anonimowości może stanowić naruszenie prawa lub prowadzić do utraty zgromadzonych oszczędności.

Czym jest anonimowe konto bankowe?

Anonimowe konto bankowe to rodzaj rachunku, do którego założenia nie jest niezbędne podanie danych osobowych. W praktyce oznacza to, że bank nie dysponuje informacjami na temat klienta takimi jak imię i nazwisko lub miejsce zamieszkania.

ikona do ramki z tekstem

Krótka historia anonimowych rachunków

Takie rozwiązanie przejściowo było stosowane w Austrii oraz Szwajcarii. Przy zakładaniu konta klient nie podawał swoich danych, ale otrzymywał jedynie hasło oraz dokument walidacyjny. Lokalne prawo zakładało, że każda osoba, która dysponuje zarówno hasłem, jak i dokumentem, jest jednocześnie uprawniona do wydawania wiążących dyspozycji dla banku. Dzięki temu możliwe było zachowanie pełnej anonimowości podczas korzystania z konta.

Oczywiście rodziło to wątpliwość co do losu aktywów. Śmierć posiadacza hasła i dokumentu przy jednoczesnym braku przekazania tych informacji spadkobiercom sprawiała, że dostęp do zgromadzonych środków był niemożliwy.

Obecnie taki poziom anonimowości jest praktycznie nieosiągalny. W dużej mierze to zasługa działania międzynarodowej organizacji o nazwie Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (ang. Financial Action Task Force). Powstała ona pod koniec lat 80. XX. w. i konsekwentnie dba o uszczelnienie globalnego systemu finansowego.

Anonimowe konto bankowe w świetle polskich przepisów. Czy można je założyć?

Wiesz już więcej na temat historii anonimowych rachunków. A jak sytuacja wygląda dzisiaj, w naszym kraju?

ikona do ramki z tekstem

Anonimowe konto a przepisy prawne

Przede wszystkim warto pamiętać, że Polska jako członek Unii Europejskiej ma obowiązek stosowania Rozporządzenia o ochronie danych osobowych[2]. Zgodnie z art. 6 tego aktu dane osobowe – a takimi z pewnością są informacje pozwalające na identyfikację posiadacza rachunku bankowego – mogą być przetwarzane wyłącznie w określonych przypadkach. Wśród tych przypadków znajduje się również:

  • zgoda na przetwarzanie danych;
  • konieczność przetwarzania danych w celu wykonania umowy;
  • wypełnienie obowiązku prawnego ciążącego na administratorze danych (np. banku).

Te podstawy są istotne, ponieważ pozwalają na przetwarzanie danych klientów banku na podstawie określonych przepisów materialnoprawnych.

blog ikona

Anonimowe konto w świetle ustaw

Z art. 52 ust. 2 pkt 1 Ustawy prawo bankowe[3] wynika, że umowa rachunku bankowego powinna określać w szczególności strony ją zawierające. Dodatkowo przepisy prawa bankowe obligują po spełnieniu przesłanek instytucje do przekazywania danych swoich klientów określonym organom, np. prokuraturze czy urzędom skarbowym.

Co więcej, Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu[4] w art. 33 nakazuje instytucjom obowiązanym (w tym bankom, SKOK-om oraz instytucjom pożyczkowym) stosowanie wobec swoich klientów określonych w ustawie środków bezpieczeństwa finansowego. Te środki to m.in. identyfikacja klienta i ustalenie jego tożsamości na potrzeby wdrożenia procedur AML (ang. Anti Money Laundering) oraz KYC (ang. Know Your Customer).

Sposobem na „ukrycie dochodów” mogą być rachunki niewchodzące w skład systemu OGNIVO. Obecnie to jednak wyłącznie konta tzw. socjalne[5], na które wpływają środki wolne od zajęć komorniczych.

W obecnym stanie prawnym założenie anonimowego konta bankowego w bankach komercyjnych nie jest więc możliwe. Czy w takim razie nie masz w ogóle możliwości wykonywania anonimowych przelewów w sieci? Okazuje się, że sprawa nie jest taka prosta.

Sposoby na ukrycie danych posiadacza konta bankowego

Choć założenie w pełni anonimowego konta jest obecnie niemożliwe (nie tylko w Polsce, ale i na świecie), nadal istnieje możliwość stworzenia dodatkowej „warstwy ochronnej”, która utrudni ustalenie posiadacza rachunku. Jakie opcje możesz rozważyć?

ikona strzałki

Czy kryptowaluty naprawdę są anonimowe?

W ciągu ubiegłych lat transakcje wykorzystujące technologię blockchain stały się niezwykle popularne. Łańcuch bloków polega na zapisywaniu w rozproszonym rejestrze informacji o kolejnych transakcjach w taki sposób, aby nie można było ich usunąć lub zmodyfikować.

Dzięki temu w portfelu kryptowalut przechowywane są informacje o twoim stanie posiadania cyfrowych aktywów. Nie są to informacje w pełni anonimowe, choć ustalenie ich wymaga czasu i umiejętności.

waluty ikona

Tropienie transakcji Bitcoin

W przypadku bitcoina istnieje możliwość ustalenia adresu portfela przy użyciu narzędzi takich jak np. Blockchain Tracker, który śledzi chronologię każdej transakcji. Nie oznacza to oczywiście, że od razu poznasz dane osobowe wszystkich poprzednich właścicieli.

W praktyce stosuje się też różnego rodzaju strategie, które mają utrudnić operacje, np. miksery bitcoinów lub transakcje z wykorzystaniem wielu fikcyjnych portfeli.

Trwają również prace nad Unijnym rozporządzeniem w sprawie rynków kryptoaktywów nr 2019/1937, które ma ujednolicić zasady obrotu kryptowalutami i zaostrzyć warunki stawiane emitentom wirtualnych pieniędzy.

Jednym z jego założeń jest całkowite wykluczenie możliwości zakładania anonimowy portfeli kryptowalut. Można się więc spodziewać, że niedługo wyśledzenie poszczególnych uczestników transakcji będzie jeszcze łatwiejsze niż obecnie.

W przypadku kryptowalut pamiętaj, że obecnie jest to sektor bardzo słabo regulowany przez przepisy krajowe, co Komisja Nadzoru Finansowego wielokrotnie podkreślała w swoich wystąpieniach. Wraz ze swobodą obrotu idzie również niebezpieczeństwo utraty ulokowanych w portfelu środków.

ikona strzałki

Karty pre-paid

Jeszcze kilka lat temu niektóre banki (m.in. BZW BK, mBank) oferowały sprzedaż kart przedpłaconych, do których był przypisany indywidualny numer rachunku bankowego. Jednocześnie instytucje nie wymagały od swoich klientów podpisywania żadnej umowy. Regularnie zasilając kartę prepaid, można było więc zachować całkowitą anonimowość. Z kartą powiązany był rachunek techniczny, który bank prowadził jednostronnie.

Praktyka korzystania z instrumentów przedpłaconych była na tyle popularna, że Komisja Nadzoru Finansowego w swoim wystąpieniu[6] z dnia 10 lipca 2015 roku uznała ją za naruszającą przepisy Ustawy o usługach płatniczych, a także Ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Wszystkie prepaidy zostały zrównane z kartami debetowymi. W konsekwencji konieczne stało się zawieranie umowy przed ich wydaniem.

Wycofanie przez banki anonimowych kart prepaid dotyczy nie tylko Polski. Również na świecie instytucje finansowe rezygnują z takich rozwiązań. Jednym z niewielu wyjątków jest holenderski projekt SimpledCard.

ikona strzałki

Bankowość offshore

Jeszcze innym rozwiązaniem, które pozwala na zachowanie względnej anonimowości, jest skorzystanie z usług bankowych oferowanych przez instytucje funkcjonujące na terenie państw, które mają mało rygorystyczny reżim prawny i podatkowy (stąd popularna nazwa „raje podatkowe”). Do takich obszarów można zaliczyć np. Kajmany lub Bahamy.

Państwa wyspiarskie znajdują się poza wpływami europejskich regulacji prawnych, dlatego mogą pozwolić sobie na bardziej liberalne podejście m.in. do podatków, warunków zakładania spółek offshore, ale również bankowości.

offshore - obrazek
Bankowość offshore to rozwiązanie dla zamożnych klientów.

W związku z przyjaznym systemem prawnym takie banki są w stanie zaoferować często wyższe oprocentowanie, niższe podatki oraz łatwiejszy dostęp zarówno jeśli chodzi o ujawnianie danych posiadacza rachunku, jak i sam dostęp do depozytów. Weź jednak pod uwagę, że bankowość offshore to usługa skierowana raczej do zamożnych klientów. Ze względu na słabsze obwarowania prawne może być też uznana za mniej stabilną.

Bankowość offshore zwykle idzie w parze z zakładaniem spółki prawa handlowego w innym państwie. Choć rzeczywiście takie działanie pozwala na dodanie kolejnej warstwy ochrony prywatności finansów, efektywne zarządzanie biznesem wymaga dobrej znajomości lokalnych przepisów oraz zasad działania administracji. Jeśli rozważasz taką inicjatywę, powinieneś skorzystać z pomocy kancelarii specjalizującej się w obsłudze zagranicznych podmiotów gospodarczych.

Czy anonimowa bankowość jest jeszcze możliwa?

Obecnie państwa dążą do jak najściślejszej kontroli przepływu środków. Widać to nie tylko na gruncie europejskim, za sprawą zmian przepisów dotyczących monitorowania transakcji w ramach polityki AML, ale również globalnym – w kolejnych stanowiskach FATF.

Nadal możesz zadbać o utrudnienie innym osobom identyfikacji Twoich transakcji, np. poprzez inwestowanie w kryptowaluty lub zaangażowanie w zagraniczną bankowość. Brak nadzoru państwowego niesie jednak ze sobą zwiększone ryzyko utraty części lub nawet całości środków i przed podjęciem decyzji należy dobrze przemyśleć jej konsekwencje.

źródła - ikona

Źródła wykorzystane do napisania tego artykułu, odwołania

  1. Warto wymienić chociażby głośną sprawę dostawcy software’u antywirusowego: https://www.technologyreview.com/2020/01/27/276072/this-is-how-a-popular-free-antivirus-program-sells-your-data/ [dostęp 10.02.2023 r.]
  2. https://uodo.gov.pl/pl/404/224 [dostęp 10.02.2023 r.]
  3. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971400939/U/D19970939Lj.pdf [dostęp: 10.02.2023 r.]
  4. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20220000593/U/D20220593Lj.pdf [dostęp: 10.02.2023 r.]
  5. Rachunek socjalny to rodzaj konta osobistego, na które wpływają wyłącznie środki wolne od zajęć komorniczych, o których mowa w art. 883 k.p.c., m.in. świadczenie 500+. Można założyć go w większości banków krajowych.
  6. https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/stanowisko_ws_wydawania_kart_przedplaconych_42192.pdf [dostęp 12.02.2023 r.]. Stanowisko zostało skierowane do Zarządu banków krajowych oraz Związku Banków Polskich.
Ocena Artykulu

Twoja opinia

Pomóż nam tworzyć lepsze materiały. Zostaw opinię, a my udoskonalimy serwis.


O temacie opowiedział:
Maciej Szukała - autor w serwisie Rankingkont.pl
Maciej Szukała
Jestem copywriterem specjalizującym się w tworzeniu treści o tematyce prawniczej, biznesowej i ekonomicznej. Z wykształcenia jestem prawnikiem z uprawnieniami radcy prawnego.
Dalsza lektura:
karty przedpłacone: obrazek do artykułu

Karta przedpłacona: najważniejsze funkcje i praktyczne zastosowania

PRZECZYTAJ → 
obrazek przedstawia osobę trzymającą smartfona w ręku, co sybmolizuje czek BLIK, opisywany w tym artykule

Czek BLIK - czym jest i jak działa?

PRZECZYTAJ → 
obrazek przedstawia kobietę, która siedzi przed laptopem i zakłada konto przez internet

Jak założyć konto przez internet bez opóźnień? 6 wskazówek

PRZECZYTAJ → 
Wyszukiwarka
cross linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram