RankingKont - logo serwisu
ikona kalendarza
09/08/2023

Śmierć właściciela firmy, a działalność gospodarcza

Raport przygotowany w 2020 r. przez Instytut Biznesu Rodzinnego pokazuje, że koncepcja rodzinnego przedsiębiorstwa jest popularna w Polsce. Aż 87% firm uważa się za biznesy rodzinne, 70% przedsiębiorców planuje przekazać swoim następcom władzę, a 74% – własność. W jaki sposób następcy prawni mogą bezpiecznie objąć rodzinny biznes i jak działa zarząd sukcesyjny?
Współautor:
Łukasz Scheibinger
ikona - strzałka w doł
Ciąg dalszy artykułu znajdziesz pod reklamą
kategorie miniaturka
baner prezentujący zimową ofertę Millennium Banku z możliwością zyskania 500 zł w promocji - wersja na urządzeniea stacjonarne
baner prezentujący zimową ofertę Millennium Banku z możliwością zyskania 500 zł w promocji - wersja mobilna
obrazek przedstawia opadnięte liście, co symbolizuje temat artykułu tłumaczącego właściwe postępowanie po śmierci właściciela firmy
ikona - podsumowanie
Najważniejsze Informacje:
  • Przekazanie firmy kolejnemu pokoleniu wygląda inaczej w przypadku JDG oraz spółek prawa handlowego.
  • Śmierć przedsiębiorcy prwoadzącego JDG jest jednoznaczna z brakiem możliwości kontynuowania działania firmy.
  • Wyjątkiem jest ustanowienie zarządcy sukcesyjnego, który pozwala na kontynuację działalności przedsiębiorstwa.

Jak śmierć właściciela wpływa na sytuację firmy

Śmierć przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą powoduje brak możliwości kontynuacji działania firmy – z wyjątkiem sytuacji, kiedy zostanie dla niej ustanowiony zarządca sukcesyjny. Wynika to z faktu, że firma wpisana do CEIDG nie stanowi bytu odrębnego od przedsiębiorcy, ale jest z nim utożsamiana. NIP i REGON osoby fizycznej są takie same przed jej wpisem do CEIDG jako przedsiębiorcy, jak i po dokonaniu wpisu. Ten brak ciągłości ma wymiar praktyczny, ponieważ wpływa na losy długów i wierzytelności przedsiębiorcy oraz jego majątek.

przykład ikona

Warto wiedzieć

Inaczej wygląda ciągłość działania spółek wieloosobowych. W większości przypadków umowa spółki może przewidywać możliwość wstąpienia spadkobiercy do spółki.

Śmierć przedsiębiorcy a umowy z pracownikami

Z chwilą śmierci przedsiębiorcy rozwiązaniu ulegają wszystkie umowy zawarte z pracownikami. Nierozliczone wynagrodzenie staje się pasywem, które trafia do masy spadkowej. W razie objęcia spadku przez spadkobierców będą oni musieli zaspokoić roszczenia wierzycieli. W przeciwnym razie byli pracownicy mogą dochodzić ochrony przed sądem powszechnym.

Śmierć przedsiębiorcy a reglamentowana działalność gospodarcza

Jeżeli do prowadzenia firmy wymagane było wcześniejsze uzyskanie zezwolenia, licencji lub koncesji, wygasają one bezpowrotnie. Są ściśle powiązane z osobą przedsiębiorcy i nie ma możliwości ich dziedziczenia. Planując sukcesję, warto postarać się, aby potencjalny następca uzyskał pozwolenie dla siebie odpowiednio wcześniej.

Czy spadkobiercy odpowiadają za zobowiązania podatkowe firmy?

Zasady odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe reguluje Ordynacja podatkowa[1]. Według ogólnej zasady wyrażonej w art. 97 tej ustawy, spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

Pewnym ułatwieniem jest zwolnienie spadkobierców z obowiązku samodzielnego wyliczania wysokości podatku lub korygowania deklaracji. Zgodnie z art. 100 Ordynacji podatkowej obowiązki te przejmuje organ podatkowy, który określa zakres odpowiedzialności wszystkich spadkobierców w jednej decyzji.

Jeżeli zarząd sukcesyjny nie zostanie ustanowiony, a przedsiębiorca był wpisany do rejestru podatników VAT, jest z niego wykreślany.

Czy spadkobiercy przedsiębiorcy mogą przejąć działalność gospodarczą?

Choć dziedziczenie firmy w bezpośrednim znaczeniu tego terminu nie jest możliwe, spadkobierca może – po ukończeniu postępowania spadkowego i objęciu praw aktywów i pasywów wchodzących do masy spadkowej – przejąć działalność gospodarczą. Musi jednak zarejestrować własną firmę, ponieważ z formalnego punktu widzenia biznes nestora już nie istnieje.

ikona - nowoczesny nagłówek

W pierwszej kolejności należy zadbać o przeprowadzenie postępowania spadkowego i uzyskanie:

  • postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jeżeli spadkobierca korzysta z drogi sądowej;
  • notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, jeżeli postępowanie spadkowe toczy się przed notariuszem.

Postępowanie sądowe, choć tańsze, zwykle będzie trwało dłużej. Wymaga też procedowania przez tzw. sąd spadku, czyli sąd właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Nie można złożyć wniosku o stwierdzenie nabycia spadku do dowolnego sądu rejonowego.

Z kolei procedowanie przed notariuszem jest droższe z uwagi na naliczanie taksy notarialnej od wartości masy spadkowej. Przebiega jednak szybciej, a całą procedurę można zrealizować w dowolnej kancelarii notarialnej. Osobom, którym zależy na jak najszybszym objęciu składników przedsiębiorstwa, polecamy postępowanie przed notariuszem.

Postępowanie spadkobiercy

Spadkobierca, który spodziewa się objąć ogół praw i obowiązków po zmarłym przedsiębiorcy, powinien z wyprzedzeniem zarejestrować własną działalność, aby zredukować czas oczekiwania na formalności do minimum.

W praktyce oznacza to nie tylko założenie samej firmy pod własnym nazwiskiem, ale też uzyskanie numerów NIP i REGON oraz, ewentualnie, wpisu do rejestru podatników VAT. Należy pamiętać, że niezbędne będzie ponowne zawarcie umów z pracownikami i kontrahentami, a także uzyskanie zezwoleń, licencji lub koncesji.

Zasadniczą wadą tego rozwiązania jest brak możliwości podjęcia jakichkolwiek działań w stosunku do firmy poprzednika do czasu zakończenia postępowania spadkowego, które często ciągnie się miesiącami, a niekiedy nawet – latami. Dopiero z momentem objęcia spadku spadkobiercy mogą realnie wpłynąć na losy rodzinnego przedsiębiorstwa.

Czym jest zarząd sukcesyjny?

Rozwiązaniem pozwalającym na uniknięcie przestojów w firmie na wypadek śmierci przedsiębiorcy jest powołanie zarządu sukcesyjnego. To konstrukcja, której założeniem jest umożliwienie spadkobiercom szybkiego podjęcia decyzji w kwestii losów przedsiębiorstwa. Więcej o zarządzie sukcesyjnym przeczytasz w kolejnym artykule, który opublikujemy już pod koniec tego tygodnia!

Ocena Artykulu

Twoja opinia

Pomóż nam tworzyć lepsze materiały. Zostaw opinię, a my udoskonalimy serwis.


O temacie opowiedział:
Maciej Szukała - autor w serwisie Rankingkont.pl
Maciej Szukała
Jestem copywriterem specjalizującym się w tworzeniu treści o tematyce prawniczej, biznesowej i ekonomicznej. Z wykształcenia jestem prawnikiem z uprawnieniami radcy prawnego.
Dalsza lektura:
zdjęcie przedstawia przedsiębiorcę, który obserwuje tabilcę z zapisanymi notatkami, co symbolizuje temat artykułu

Biznesplan od A do Z. Jak go przygotować i uzupełnić?

PRZECZYTAJ → 
obrazek przedstawia zestaw dokumentów, co symbolizuje proces zakładania firmy

Ile trwa założenie firmy i jak przyspieszyć ten proces?

PRZECZYTAJ → 
obrazek przedstawia właściciela firmy i symbolizuje osobę, która otworzyła nowe przedsiębiorstwo

Co jest potrzebne do założenia firmy?

PRZECZYTAJ → 
Wyszukiwarka
cross linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram