ranking kont - logo serwisu

Czym jest Portfel Inwestycyjny?

ikona kalendarza
27/03/2024
Inwestowanie w różnego rodzaju instrumenty finansowe pozwala zgromadzić zabezpieczenie finansowe niezależnie od emerytury, którą otrzymasz z ZUS-u lub KRUS-u. Giełda oferuje różnego rodzaju aktywa – akcje spółek, obligacje skarbowe, ETF-y i wiele innych możliwości. Dla początkującego inwestora wybór może wydawać się przytłaczający. W naszym poradniku znajdziesz wskazówki, które pomogą ci zrozumieć, czym jest portfel inwestycyjny.
Ułożone złote monety na geometrycznym wzorze, ilustrujące koncepcję portfela inwestycyjnego
ikona symbolizująca kluczowe spostrzeżenia
Kluczowe spostrzeżenia

Przedstawiamy kluczowe aspekty portfela inwestycyjnego, które pomogą Ci poznać jego znaczenie i funkcjonowanie:

  1. Dywersyfikacja portfela pozwala na zmniejszenie ryzyka inwestycyjnego. Rozłóż kapitał na różne typy aktywów, aby poprawić swoje bezpieczeństwo.
  2. Wybór horyzontu czasowego. Horyzont czasowy inwestycji ma kluczowe znaczenie, decydując między krótko-, średnio-, a długoterminowymi celami.
  3. Rola zysku i opodatkowania. Zrozum, jak wygląda opodatkowanie zysków z inwestycji.
  4. Strategia inwestycyjna. Jak opracować przemyślaną strategię inwestycyjną, która łączy analizę i spójne podejście do różnych aspektów inwestycji.
  5. Finansowa przyszłość. Dlaczego portfel inwestycyjny jest ważny dla finansowej przyszłości.

Jak rozumieć pojęcie portfela inwestycyjnego?

W najszerszym ujęciu portfel inwestycyjny można zdefiniować jako zbiór wszystkich aktywów inwestora. Ich zadaniem jest generowanie jak najwyższej stopy zwrotu, czyli inaczej – zarabianie. Czasami spotkasz się też z określeniem „koszyk inwestycyjny” lub „portfolio inwestycyjne”.

W portfelu mogą znajdować się różne klasy walorów, np.:

  • akcje;
  • obligacje;
  • surowce;
  • nieruchomości;
  • złoto;
  • fundusze inwestycyjne;
  • waluty obce.

Stopa zwrotu może być podawana jako nominalna lub realna.

  • W ujęciu nominalnym jest to całkowity zysk wygenerowany przez daną inwestycję.
  • Realna stopa zwrotu uwzględnia korektę o inflację.

Dla inwestora znaczenie ma przede wszystkim realna stopa zwrotu. To ona określa, czy rzeczywiście udało Ci się zarobić, czy jedynie częściowo ochroniłeś pieniądze przed działaniem inflacji.

Jak planować inwestycje?

Zanim zaczniesz inwestować, powinieneś odpowiedzieć sobie na kilka pytań.

Przede wszystkim zastanów się, w jakim celu chcesz inwestować. Pomyśl, czy chodzi ci o:

  • oszczędności na emeryturę;
  • powolne i bezpieczne generowanie zysku;
  • zbudowanie „poduszki finansowej”;
  • spekulacje i inwestycje agresywne, ukierunkowane na wysoki zysk, ale obciążone dużym ryzykiem.

Odpowiedzi na te pytania pomogą Ci zrozumieć, jaki jest Twój profil ryzyka, określany też mianem apetytu na ryzyko. Każdy inwestor nieco inaczej podchodzi do tego tematu. Jedni wolą gromadzić majątek powoli, ale ryzykować odchylenia wartości portfela o kilka procent w skali miesiąca. Inni preferują wizję szybszego zysku nawet wtedy, gdy wahania w obrębie portfela wynoszą kilkadziesiąt procent dziennie.

W odpowiedzi na pytanie, jakim typem inwestora jesteś, pomoże Ci ankieta MIFID. Bez trudu znajdziesz ją np. na tej stronie mBanku. Jeśli zakładałeś rachunek maklerski, biuro z pewnością dało ci możliwość jej wypełnienia.

ikona strzałki

Horyzont czasowy inwestycji

Budując portfel inwestycyjny, zastanów się też nad horyzontem czasowym inwestycji. To czas, po jakim spodziewasz się zobaczyć zyski i chcesz zacząć czerpać z zarobionych pieniędzy.

W teorii horyzont czasowy można podzielić na:

  • krótkoterminowy – do 1 roku;
  • średnioterminowy – od 1 roku do 5 lat;
  • długoterminowy – powyżej 5 lat.

Zdecydowana większość aktywów zyskuje na wartości z biegiem czasu, ale takie podejście do inwestowania wymaga cierpliwości i konsekwencji. W bliskiej perspektywie większość aktywów notuje zarówno wysokie wzrosty, jak i spadki.

ikona strzałki

Uważaj na inwestycje krótkoterminowe

Skupianie się na inwestycjach krótkoterminowych przypomina grę w kasynie. Dlaczego tak się dzieje?

  • Nigdy nie wiesz, czy sprzedając (lub kupując) aktywa w danym momencie, nie straciłeś właśnie szansy na zysk lub nie trafiłeś na bessę.
  • Jeśli decydujesz się na sprzedaż aktywów, bojąc się, że za chwilę trend zmieni kierunek, ryzykujesz, że tak się jednak nie stanie, a ty stracisz więcej lub zarobisz mniej, niż mógłbyś w dłuższym czasie.

Długi horyzont czasowy inwestycji to więcej pewności i mniej spekulacji. Spójrzmy na wykres SP500 w ujęciu 5-letnim. 

wykres SPX500 pokazuje skuteczność inwestycji w długim horyzoncie czasowym
Wykres SPX500 na przestrzeni lat (2005 - 2024).

Pod koniec grudnia 2019 r. wartość notowań sięgnęły 3 240 punktów. Dwa lata później wyniki wyniosły około 4 766 punktów, a w połowie marca 2024 – 5117 punktów (w międzyczasie zaliczając spadek wartości do 2190 i 3492 punktów). Tendencja jest więc trwała i rosnąca. Można przewidywać, że im dłużej zaczekasz, tym więcej zarobisz.

Co warto wiedzieć o dywersyfikacji portfela?

Istotę dywersyfikacji portfela inwestycyjnego dobrze opisał legendarny inwestor Warren Buffet, który powiedział: „Nigdy nie wkładaj wszystkich jajek do jednego koszyka”.

W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że w obrębie tej samej klasy aktywów (np. spółek paliwowych) występują takie same czynniki presyjne.

Jeśli jako początkujący inwestor postanowiłeś lokować majątek wyłącznie w Lotos, PKN Orlen i Ekopol, ale na rynku wydarzy się coś, co sprawi, że sektor paliwowy zacznie szybko tracić na wartości, stracisz również ty. Wszystkie z wymienionych spółek będą borykały się z podobnymi problemami.

Dywersyfikacja to podstawowe narzędzie pozwalające na zmniejszenie ryzyka inwestycyjnego.

Załóżmy, że wybrałeś spółki z trzech różnych sektorów:

  • paliwowego, np. PKN Orlen;
  • gamingowego, np. CD Projekt;
  • budowlanego, np. Pekabex.

Nawet jeśli notowania PKN Orlen zaczną spadać „na łeb, na szyję”, istnieje mała szansa, że z pozostałymi aktywami stanie się to samo. Dlaczego?

Każdy sektor rynku rządzi się swoimi prawami. Aby jeszcze bardziej skorzystać z dywersyfikacji, możesz wykupywać aktywa należące do różnych klas, a nie tylko różne aktywa w obrębie tej samej klasy. Dobrym przykładem są np. surowce, które cechują się dużą zmiennością i złoto, którego wartość zmienia się bardzo wolno.

Jeśli będziesz miał już za sobą pierwsze doświadczenia z budowaniem portfela, możesz spróbować ograniczyć ryzyko poprzez taki dobór aktywów, których zmiany wartości będą się wzajemnie kompensowały. Takim połączeniem są np. spółki paliwowe oraz lotnicze. Kiedy pierwsze spadają, drugie zwykle zyskują. Dostrzeżenie tych zależności wymaga jednak sporo praktyki.

znak zapytania - ikona

Czy istnieje granica dywersyfikacji?

Możesz zastanawiać się, czy inwestowanie pieniędzy w bardzo wiele różnych aktywów przyczyni się do maksymalizacji zysku i minimalizacji ryzyka. Niestety zasada różnicowania koszyka nie jest taka prosta. Rozdrabniając aktywa, możesz „przedobrzyć” (to zjawisko określa się jako over-diversification).

W teorii inwestowania wyznacza się często próg zróżnicowania aktywów, którego przekroczenie powoduje, że zaczyna spadać potencjalna stopa zwrotu. Nie spada za to ryzyko związane z inwestowaniem.

Z jakich aktywów warto zbudować portfel inwestycyjny?

Przeczytałeś już wcześniej, że portfel może być zbudowany z wielu różnych aktywów. Przyjrzyjmy się teraz wybranym spośród nich.

ikona - strzałka

Akcje

Akcje odwzorowują udział kapitałowy w przedsiębiorstwie. Można powiedzieć, że nabywając akcje, kupujesz „część spółki”, a dokładniej zyskujesz wiązkę praw związaną ze statusem akcjonariusza. Takim uprawnieniem jest np. wypłata dywidendy albo prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu.

Akcje cechują się wysoką płynnością, ale ich wartość jest też podatna na zmiany rynkowe.

ikona - strzałka

Obligacje

Obligacje to dłużne papiery wartościowe. Działają w ten sposób, że sprzedając je, emitent zaciąga dług u nabywcy. Po upływie określonego czasu ten dług jest spłacany, czyli emitent odkupuje obligację za kwotę sprzedaży powiększoną o oprocentowanie. Wyjątkiem są obligacje zerokuponowe, emitowane bez oprocentowania, ale za to z dyskontem.

W praktyce można wyróżnić obligacje skarbowe, samorządowe oraz korporacyjne.

ikona - strzałka

Fundusze inwestycyjne

Kupując jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, powierzasz swoje pieniądze firmie, która będzie je inwestowała według określonej polityki, podczas gdy ty możesz liczyć na stopę zwrotu z takiej inwestycji. Przykładem funduszu jest inPZU Akcje Sektora Informatycznego

ikona - strzałka

Exchange Traded Funds (EFT)

Określane w skrócie jako ETF, stanowią rodzaj funduszu inwestycyjnego (tzw. fundusz indeksowy), którego polityka inwestycyjna replikuje zachowanie określonego indeksu giełdowego, np. S&P500 czy Stoxx Europe 600. Wyróżniają się znacznie niższym poziomem ryzyka niż akcje. Jednocześnie pozwalają nadążyć za zmieniającym się rynkiem bez konieczności kupowania wszystkich aktywów, o które oparty jest dany indeks.

Zarządzanie portfelem i ryzyka inwestycyjne

Portfel inwestycyjny powinien być regularnie analizowany i odświeżany – tak, abyś mógł dopasować go do aktualnej koniunktury i swoich oczekiwań. Jedna ze strategii zarządzania portfolio aktywów, tzw. analiza portfelowa, zakłada także dostosowanie struktury koszyka w celu zadbania o właściwą alokację aktywów.

Takie działanie określa się jako rebalancing. Pozwala ono zabezpieczyć się przed nadmiernym ryzykiem, choć wymaga bieżącego śledzenia sytuacji rynkowej.

Zaleca się, żeby rebalancingu nie przeprowadzać zbyt często, ponieważ jest to działanie skomplikowane i czasochłonne. Staraj się zbudować swój portfel tak, aby móc zarządzać nim skutecznie raz na jakiś czas (np. kilka miesięcy). Codzienne sprawdzanie wyników finansowych niepotrzebnie zajmuje twój czas.

ikona - strzałka

Psychologia inwestowania

Aby inwestować skutecznie, musisz trzymać nerwy na wodzy. Psychologią inwestowania zajmują się finanse behawioralne. Specjaliści wyodrębniają wiele różnego rodzaju błędów myślowych (ang. cognitive and emotional investing biases), których popełnienie może negatywnie wpłynąć na wynik inwestycji.

Wśród nich można wymienić:

  • złudzenie kontroli;
  • efekt potwierdzenia;
  • błąd zakotwiczenia;
  • wrażenie utopionych kosztów;
  • błąd wrażliwości na straty.

Podstawy strategii inwestycyjnych

Jeśli chcesz osiągnąć długoterminowe zyski, zamiast podchodzić do inwestowania jak do gry w kasynie, powinieneś opracować zwartą strategię i trzymać się jej w miarę możliwości. Działania na rynku inwestycyjnym można dzielić na:

  • krótko- i długoterminowe, jeśli kryterium jest horyzont czasowy, w jakim oczekujesz określonych efektów finansowych;
  • aktywne i pasywne – w pierwszym przypadku inwestor wyszukuje aktywa, które w danym momencie mają niską wartość, i sprzedaje je, kiedy mają wartość wysoką; inwestowanie pasywne polega na zakupie jednostek funduszy inwestycyjnych lub ETF;
  • oparte na analizie technicznej lub fundamentalnej – pierwsza z nich polega na ocenie wykresów giełdowych i poszukiwaniu trendów oraz formacji; druga to analiza dokumentacji finansowej spółki i wskaźników ekonomicznych.

Prawne i podatkowe aspekty inwestycji

Osiąganie zysków z inwestycji to nie wszystko. Każda zarobiona złotówka podlega opodatkowaniu i to dwukrotnie – podatkiem dochodowym PIT oraz podatkiem od zysków kapitałowych. Jeśli chcesz wyliczyć obiektywny zysk z inwestycji, musisz je wziąć pod uwagę.

Istnieją sposoby na to, aby uniknąć opodatkowania lub odsunąć je w czasie. Jest nim np. konto IKE lub IKZE. Inwestowanie wiąże się też z obowiązkiem rozliczenia podatkowego zysków.

Dlaczego wiedza o portfelu inwestycyjnym jest ważna?

Świadomość tego, jakie aktywa chcesz umieścić w swoim portfelu i jak chcesz nim zarządzać, pozwoli ci lepiej planować działania i wygenerować większy zysk. Bez tego inwestowanie w większym stopniu przypomina czyste spekulacje.

Dodatkowo, zrozumienie wpływu globalnych trendów ekonomicznych i politycznych na rynki finansowe może znacząco poprawić Twoje zdolności do przewidywania zmian w wartości aktywów i odpowiednio reagowania na nie. Poznanie różnych technik zarządzania ryzykiem oraz umiejętność dostosowywania strategii inwestycyjnej do bieżących warunków rynkowych pomogą osiągać coraz lepsze rezultaty.

Ocena Artykulu

Czy ten artykuł był pomocny?


O temacie opowiedział:
Maciej Szukała - autor w serwisie Rankingkont.pl
Maciej Szukała
Jestem copywriterem specjalizującym się w tworzeniu treści o tematyce prawniczej, biznesowej i ekonomicznej. Z wykształcenia jestem prawnikiem z uprawnieniami radcy prawnego.
Dalsza lektura:
spadająca linia trendu, co symbolizuje krach giełdowy

Czym jest krach giełdowy? Czy można z nim "wygrać"?

PRZECZYTAJ → 
obrazek przedstawiający sztabkę złota, co symbolizuje temat artykulu

Czy inwestycja w złoto się opłaca? Sprawdź, jak robić to efektywnie

PRZECZYTAJ → 
Profesjonalny makler giełdowy analizujący wykresy finansowe na biurku przy laptopie.

Kim jest makler giełdowy? Jak może pomóc inwestorowi?

PRZECZYTAJ → 
Wyszukiwarka