logo RankingKont.pl
ikona kalendarza
29/04/2022
autor ikona
Maciej Szukała

Czym jest i jak działa gwarancja bankowa?

Prawidłowe wykonanie umowy można zabezpieczyć na wiele sposobów. Oprócz tradycyjnych metod takich jak weksel, kara umowna czy przewłaszczenie na zabezpieczenie, przedsiębiorcy mogą wykupić również gwarancję bankową. Podmiotem zabezpieczającym spełnienie świadczenia pieniężnego staje się wówczas bank. Na czym polega gwarancja bankowa i na jakich zasadach można z niej skorzystać?
ikona - informacja
Ciąg dalszy artykułu znajdziesz pod reklamą
ikona kategorii
obrazek gwarancji bankowej
ikona - podsumowanie
Najważniejsze Informacje
  • Gwarancja bankowa to rodzaj zabezpieczenia, które polega na wypłacie określonej sumy pieniężnej na rzecz beneficjenta w razie niespłacenia wierzytelności przez dłużnika pierwotnego.
  • W zależności od warunków wyróżnia się gwarancje bankowe warunkowe i bezwarunkowe. Te drugie są droższe i trudniej uzyskać.
  • Gwarancja bankowa dla firm została uregulowana w ustawie prawo bankowe. Ustawa nie określa jednak jej elementów, dlatego strony mogą ułożyć kontrakt według własnego uznania.
  • Zabezpieczenie udzielane jest na wniosek, po weryfikacji zdolności kredytowej i sytuacji finansowej firmy ubiegającej się o gwarancję.
  • Koszt udzielenia gwarancji bankowej najczęściej jest powiązany z jej wysokością. Banki mogą jednak naliczać dodatkowe opłaty za czynności związane z obsługą lub zmianą zakresu zabezpieczenia.

Co to jest gwarancja bankowa?

Gwarancja bankowa to rodzaj umowy cywilnoprawnej, na mocy której bank przyjmuje na siebie odpowiedzialność za spełnienie określonego świadczenia wynikającego z kontraktu zawartego przez partnerów handlowych. W ten sposób firma wykupująca gwarancję bankową daje drugiej stronie umowy rękojmię, że w razie niewypłacalności kontrahent otrzyma należne mu wynagrodzenie bez potrzeby kierowania sprawy na drogę sądową.

Gwarancja bankowa dla firm to popularny sposób zabezpieczania umów o dużej wartości, ryzykownych lub składających się z wielu etapów. Udział banku jako podmiotu zaufania publicznego nie tylko zwiększa wiarygodność transakcji, ale też stanowi zapewnienie, że poręczyciel będzie w stanie spełnić świadczenie. Z tego rozwiązania rzadziej korzystają osoby fizyczne, choć z formalnego punktu widzenia jest to możliwe.

Przepisy nie określają wprost, do jakich transakcji ta konstrukcja ma zastosowanie. Można więc wykorzystać ją do wszystkich zobowiązań pieniężnych.

Rodzaje gwarancji bankowej

W obrocie występują dwa rodzaje gwarancji bankowej: bezwarunkowa (tzw. gwarancja na pierwsze żądanie) oraz warunkowa.

Zasadnicza różnica polega na tym, że w przypadku gwarancji bezwarunkowej bank spełnia świadczenie bezpośrednio po otrzymaniu wezwania od beneficjenta. Nie są analizowane dodatkowe przesłanki, dokumenty ani okoliczności. Z tego względu gwarancje na pierwsze żądanie są dla banku bardziej ryzykowne, a co za tym idzie, także droższe.

Zobacz komentarz eksperta →

Tego typu konstrukcję stosuje się m.in. w przetargach; jako przykład można wskazać wyrok KIO z dnia 7 lipca 2014 r., KIO 1279/14, gdzie uznano, że wykonawca prawidłowo zabezpieczył wadium, a „wynikające z treści gwarancji bankowej oświadczenie o bezwarunkowym i nieodwołanym zobowiązaniu banku do zapłaty na pierwsze żądanie Zamawiającego kwoty wadium wypełnia istotę gwarancji bankowej, określanej jako bezwarunkowa”

Podstawa prawna gwarancji bankowej

Podstawa gwarancji bankowej znajduje się w Ustawie prawo bankowe w art. od 81 do 841. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy, przyjmując na siebie gwarancję bankową, bank zobowiązuje się do spełnienia jednostronnego świadczenia na rzecz beneficjenta gwarancji po otrzymaniu wezwania. Może ono (ale nie musi) być poparte określonymi dokumentami, np. wcześniejszym wezwaniem do zapłaty firmy, która wykupiła zabezpieczenie.

REKLAMA
Konto Przekorzystne - obrazek
ikona - promocje
Zyskaj 200 zł Premii
ikona: oprocentowanie
Do 8% na Koncie Oszczędnościowym
logo Banku Peako

Zarówno udzielenie, jak i potwierdzenie gwarancji bankowej musi być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oznacza to, że każda inna postać czynności prawnej, np. notatka z rozmowy telefonicznej, wiadomość e-mail czy ustalenia ustne, nie są wiążące i nie obligują banku do spłaty zobowiązania.

Zgodnie z art. 82 ustawy przelewu wierzytelności z gwarancji bankowej można dokonać wyłącznie z przeniesieniem zabezpieczonej wierzytelności. W praktyce oznacza to, że firma, której przysługuje wierzytelność względem zabezpieczającego, nie może dokonać cesji samej wierzytelności bez zabezpieczenia oraz przeciwnie – samego zabezpieczenia bez wierzytelności. Innymi słowy, oba roszczenia zawsze pozostają przy tym samym podmiocie.

gwarancja bankowa - obrazek
Sytuacje, w których można skorzystać z gwarancji bankowej. 

Przykładem może być sytuacja, kiedy dłużnik sprzedaje swój dług np. firmie windykacyjnej. Musi dokonać tego razem z roszczeniem o wypłatę gwarancji bankowej. Nie ma także możliwości cesji samego roszczenia o gwarancję bez żądania zapłaty kwoty głównej.

Warto pamiętać, że zobowiązanie z gwarancji udzielonej przez jeden bank może poręczyć inny. Do momentu całkowitej spłaty wierzyciela obie instytucje będą ponosiły odpowiedzialność. Dla beneficjenta gwarancji to wygodna sytuacja, ponieważ może on żądać spełnienia całości lub części świadczenia od jednego albo obu banków w zależności od swojego wyboru.

Jakie elementy powinny znaleźć się w umowie gwarancji bankowej?

Przepisy nie określają w sposób precyzyjny, jakie klauzule powinny znaleźć się w umowie gwarancji bankowej. Strony mają więc dosyć dużą swobodę w zakresie kształtowania brzmienia kontraktu. Do typowych zapisów zalicza się jednak:

  • precyzyjne oznaczenie wierzytelności, którą zabezpiecza gwarancja;
  • określenie typu gwarancji – warunkowa lub bezwarunkowa;
  • czas obowiązywania umowy – nie może być to zobowiązanie bezterminowe, ale musi wykraczać poza datę wymagalności roszczenia tak, aby beneficjent mógł skutecznie żądać spełnienia świadczenia;
  • czas realizacji świadczenia gwarancyjnego – najczęściej od kilku do kilkudziesięciu dni;
  • warunki dodatkowego zabezpieczenia na majątku dłużnika;
  • warunki wcześniejszego odstąpienia od umowy.

Jak ubiegać się o gwarancję bankową?

Udzielenie zabezpieczenia następuje na wniosek. Bank weryfikuje w takiej sytuacji:

  • wypłacalność i możliwości finansowe firmy ubiegającej się o gwarancję;
  • swoje ryzyko operacyjne związane z udzieleniem zabezpieczenia.

Warunkiem otrzymania gwarancji bankowej jest ustalenie, że dłużnik dysponuje środkami wystarczającymi do samodzielnego uregulowania mającego powstać zobowiązania. Bank może też żądać dodatkowego zabezpieczenia, np. wpisania hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości lub zastawu na parku maszynowym albo zdeponowania określonej kwoty na rachunku bankowym.

Roszczenie beneficjenta względem banku aktualizuje się wtedy, kiedy podmiot zabezpieczony nie spełni swojego świadczenia. W sytuacji, gdy strony wykonają swoje obowiązki zgodnie z ustaleniami, umowa o gwarancję bankową wygasa, ponieważ nie istnieje już zobowiązanie, które mogłaby zabezpieczać. O wygaśnięciu może zadecydować również sam wnioskodawca, rezygnując z gwarancji. W takiej sytuacji bank powinien zwolnić jego majątek spod zabezpieczenia.

Ile kosztuje gwarancja bankowa?

Koszt gwarancji bankowej nie jest określony w sposób zryczałtowany. Banki uzależniają go od stopnia ryzyka biznesowego oraz wysokości ewentualnej wypłaty. Cena stanowi jej określony procent, np. 0,5% albo 1%.

W zależności od polityki finansowej instytucji i indywidualnych ustaleń dodatkowe opłaty mogą zostać naliczone m.in. za:

  • wydanie promesy udzielenia gwarancji bankowej;
  • rozpatrzenie wniosku;
  • przedłużenie okresu obowiązywania umowy lub podwyższenie kwoty zabezpieczenia.

Prowizja może być też naliczana, kiedy dłużnik nie dysponuje majątkiem dla wpisania zabezpieczenia. Gwarancja bankowa to przydatny instrument, który pozwala na zwiększenie wiarygodności kontrahenta i jednocześnie zabezpieczenie własnych interesów finansowych. Jej otrzymanie pozwala beneficjentowi gwarancji zaspokoić żądanie bez konieczności prowadzenia czasochłonnych i kosztownych sporów sądowych.

Sprawdź Rankingi

i Promocje
Dotarłeś do końca artykułu - ale to nie koniec twojej przygody! Obejrzyj aktualne rankingi. Porównaj, jak wypada twoje konto i poszukaj lepszej oferty z premią na start.
ikona - rankingi
Ranking Kont Osobistych
ikona - testy aplikacji
Ranking Darmowych Kont
ikona - promocje
Promocje Bankowe 
RankingKont.pl - obrazek tła
O autorze
Maciek Szukala
Maciej Szukała
Copywriter specjalizujący się w tworzeniu treści o tematyce prawniczej, biznesowej i ekonomicznej. Współpracuje m.in. z kancelariami prawnymi, pomagając w budowaniu marki i wizerunku. Z wykształcenia prawnik z uprawnieniami radcy prawnego.
Wszystkie posty autora →
Przeczytaj Wyróżnione Artykuły
crosschevron-down-circle