ranking kont - logo serwisu

Czym jest krach giełdowy? Czy można z nim "wygrać"?

ikona kalendarza
17/05/2024
Kiedy na giełdzie panuje hossa, a indeksy giełdowe strzelają do góry, inwestowanie wydaje się proste – wystarczy tylko liczyć zyski. Historia pokazuje jednak, że rynki finansowe regularnie dotykane są przez krachy giełdowe. Jakie są ich przyczyny? Czy można obronić się przed krachem giełdowym?
spadająca linia trendu, co symbolizuje krach giełdowy
ikona symbolizująca kluczowe spostrzeżenia
Kluczowe spostrzeżenia
  • Czy wiesz, że krach giełdowy może w kilka dni zniszczyć majątki budowane przez lata?
  • Krach na giełdzie to nagły i gwałtowny spadek wartości akcji większości notowanych spółek.
  • Przyczynami krachu są m.in. przeszacowanie akcji, spekulacje inwestorów oraz zjawiska gospodarcze i polityczne.
  • Zapaść giełdowa pociąga za sobą silne negatywne skutki zarówno dla całych rynków, jak i indywidualnych inwestorów.
  • Obserwując zachowania rynku oraz globalne zmiany gospodarcze, można próbować przewidzieć nadchodzący kryzys.
  • Dla inwestorów kluczowe jest przygotowanie się do krachu poprzez odpowiednie zarządzanie portfelem inwestycyjnym.

Kiedy można mówić o krachu na giełdzie?

Krach na giełdzie to sytuacja, kiedy kursy większości akcji notowanych na giełdzie zaczynają bardzo szybko spadać. Nie należy mylić krachu z bessą. Bessa to długotrwały trend spadkowy. Aktywa również tracą na wartości, ale dzieje się to w sposób bardziej przewidywalny i mniej spektakularny.

Kolorowy park z tulipanami w Holandii, symbolizujący Tulipanową Gorączkę.
Park pełen tulipanów w Holandii, przypominający o Tulipanowej Gorączce z lat 1634-1637.

Jako przykład pierwszego krachu wskazuje się zwykle „Tulipanową Gorączkę”, która w latach 1634–1637 spustoszyła holenderski rynek. Wśród innych przykładów można wymienić krach na Wall Street z 1929 r., Czarny Poniedziałek 19 października 1987 r. czy Kryzys Finansowy z lat 2007–2008.

Jakie są przyczyny krachu giełdowego?

Przyczyn krachu na giełdzie należy dopatrywać się m.in. w przeszacowaniu wartości instrumentów finansowych oraz wzroście kosztów kredytów udzielanych na kolejne inwestycje.

Początek zapaści jest często trudny do zauważenia. Pojedynczy inwestorzy, którzy dostrzegli potencjał danego aktywa, zaczynają lokować w nim coraz większe pieniądze. Ich zachowanie przyciąga kolejnych inwestorów, którzy – kierując się psychologią tłumu – szukają łatwego zysku tam, gdzie znaleźli go inni. Stopniowo zaczyna rosnąć tzw. bańka spekulacyjna.

przykład ikona

Rola banków

Jednocześnie banki udzielają spółkom kredytów, te zaś emitują kolejne serie papierów wartościowych, które i tak są już przeszacowane. Proces powtarza się tak długo, aż okazuje się, że „nadmuchane” akcje jest trudno sprzedać, ponieważ brakuje osób chętnych do ich kupna.

Wtedy inwestorzy masowo zaczynają wyprzedawać posiadane akcje, a wartość spółek notowanych na giełdzie gwałtownie spada. Wśród osób inwestujących na rynkach finansowych wybucha panika, a ich działania stają się nieracjonalne.

Na powstanie krachu wpływ mają zjawiska makroekonomiczne, jak podaż pieniądza przez bank centralny czy wysokość stóp procentowych, która wiąże się m.in. z dostępnością kredytów. Do załamania na giełdzie mogą doprowadzić też masowe awarie systemów elektroenergetycznych (tzw. blackout).

Najważniejsze krachy giełdowe w historii

Historia, kiedy wartość większości spółek notowanych na giełdzie gwałtownie spadają, lubi się powtarzać. Przyjrzyjmy się najważniejszym krachom giełdowym w najnowszej historii.

ikona strzałki

Kluczowe momenty globalnych rynków finansowych

  • Bańka internetowa – wystąpiła pod koniec lat 90. ubiegłego wieku. Euforia związana z rozwojem internetu spowodowała, że wzrastały wartości wszystkich spółek, które były nawet pośrednio związane z siecią. Wiele firm wtedy upadło, w tym m.in. Worldcom czy NorthPoint Communications. Giganci tacy, jak Amazon czy Cisco Systems, stracili znaczną część kapitalizacji.

  • Globalny Kryzys Ekonomiczny z lat 2007–2008 – spowodowany przez zapaść systemu pożyczek hipotecznych, jak istniał w Stanach Zjednoczonych. Finansowanie było udzielane osobom, które nie mogły go spłacić. Niewypłacalność klientów banków przekroczyła wtedy 9%, co pociągnęło za sobą brak kapitału na inne inwestycje oraz zaburzenie stabilności banków. Symbolem kryzysu było ogłoszenie niewypłacalności przez Lehman Brothers Inc., czwartą co do wielkości instytucję finansową w Stanach Zjednoczonych.

  • Kryzys giełdowy z 2020 r. – wywołany światową pandemią COVID-19. Trwał wyjątkowo krótko, bo od 20 lutego do 7 kwietnia 2020 r. Na większości rynków światowych spadki sięgnęły jednak 12–13%. Nawet czołowe światowe indeksy, jak FTSE czy Dow Jones Industrial Average, straciły po kilka punktów procentowych w ciągu zaledwie kilku dni. Znaczna część giełd była wówczas zamknięta. O tym, jak gwałtowny spadek dotknął rynki, świadczy fakt, że między 19 lutego a 23 marca 2020 indeksy FTSE-All Share Index oraz MSCI World straciły odpowiednio 33% oraz 34% wartości.

Skutki krachu giełdowego dla rynków finansowych i inwestorów

Spadek kursów akcji większości spółek pociąga za sobą daleko idące skutki zarówno dla całych rynków, jak i pojedynczych inwestorów. Podczas krachów odnotowuje się wzrost bezrobocia i spadek poziomu życia obywateli.

Dla indywidualnych inwestorów kryzys na giełdzie oznacza dużą niepewność na rynkach finansowych. W rezultacie inwestują oni mniej chętnie, co hamuje przypływ gotówki na giełdę. Łatwo o utratę znacznej części oszczędności.

Czy można przewidzieć krach na giełdzie?

Gwałtowny spadek kursów akcji większości spółek trudno przewidzieć, ale warto na bieżąco monitorować sytuację gospodarczą zarówno w kraju, jak i na świecie. Niektóre sygnały mogą zwiastować zmianę rynków finansowych „na gorsze”.

wskazówka - ikona

Czujność powinny wzbudzić:

  • wzrost zadłużenia publicznego do PKB;
  • wzrost stóp procentowych (i to zarówno polskich, jak i amerykańskich, ogłaszanych przez FED);
  • szybki wzrost wartości akcji, niewspółmierny do przychodów spółek, zwłaszcza w obszarze związanych z nowymi technologiami, jak Tesla czy Netflix.

Jeśli w ocenie zachowania indeksów giełdowych osługujesz się analizą techniczną, zwróć uwagę na długoterminowe trendy i wyraźne „przełamania”, czyli zmiany kierunków tych trendów.

Jak skutecznie bronić się przed krachem giełdowym?

Działania mające na celu zapobieganie skutkom krachu należy podejmować z wyprzedzeniem. Co możesz zrobić, aby czuć się bezpiecznie w czasach kryzysu?

Inwestorzy pasywni

Przede wszystkim dywersyfikuj portfel inwestycyjny. W ten sposób zabezpieczasz się przed stratami w obrębie jednego sektora. Inwestuj w instrumenty finansowe o niskim ryzyku, np. obligacje skarbowe. Dobrze sprawdzi się również złoto, które wykazuje się dużą stabilnością.

Inwestorzy aktywni

Jeśli inwestujesz aktywnie, korzystaj z instrumentów pochodnych. Rozważ korzystanie z CFD i „shortowanie” akcji, czyli ich sprzedaż, a następnie odkupienie po niższej cenie.

Nagły spadek wartości akcji zawsze ma charakter przejściowy. Praktyka pokazuje, że rynki finansowe odbudowują się w szybkim tempie, odzyskując swoją wartość.

Ocena Artykulu

Czy ten artykuł był pomocny?


O temacie opowiedział:
Maciej Szukała - autor w serwisie Rankingkont.pl
Maciej Szukała
Jestem copywriterem specjalizującym się w tworzeniu treści o tematyce prawniczej, biznesowej i ekonomicznej. Z wykształcenia jestem prawnikiem z uprawnieniami radcy prawnego.
Dalsza lektura:
obrazek przedstawiający sztabkę złota, co symbolizuje temat artykulu

Czy inwestycja w złoto się opłaca? Sprawdź, jak robić to efektywnie

PRZECZYTAJ → 
Ekran monitora przedstawiający kolorowe wykresy świecowe na ciemnym tle z przekątnymi siatkami. Na pierwszym planie w górnej części zdjęcia widoczny jest biały napis 'CZYM SĄ ETF-Y?' na półprzezroczystym czarnym pasku, sugerując temat artykułu o funduszach ETF

Czym są ETF-y i kiedy warto w nie inwestować?

PRZECZYTAJ → 
nowoczesne apartamentowce symbolizujące inwestycję w mieszkania na wynajem

Mieszkanie na wynajem jako inwestycja. Od czego zacząć?

PRZECZYTAJ → 
Wyszukiwarka